Skip to main content
Slavonaut

Reading · Polish · B2

Solidarność i upadek komunizmu

Solidarity and the Fall of Communism

5 min · 322 words

From the 1980 Gdańsk shipyard strike to the 1989 Round Table: how a 10-million-strong trade union survived martial law and triggered the collapse of communism across the bloc.

You will practise: Impersonal -no/-to forms (podpisano, przewidywano), the passive (została zdelegalizowana, został uruchomiony), and adverbial participles (obawiając się, stając się).

Words to know · 16skim them before you read
  • uciskoppression
  • reżimregime
  • upadekfall, collapse
  • niezadowoleniediscontent, dissatisfaction
  • strajkstrike
  • stoczniashipyard
  • robotnikworker, laborer
  • żądaniedemand
  • porozumienieagreement, accord
  • władzapower, the authorities
  • czołgtank
  • represjerepression, reprisals
  • opórresistance
  • negocjacjenegotiations
  • wyboryelections
  • zwycięstwovictory
Historia Europy Wschodniej w drugiej połowie XX wieku to czas ucisku ze strony reżimów komunistycznych, sterowanych przez Związek Radziecki.
W tym mrocznym okresie to właśnie w Polsce zrodził się potężny ruch społeczny, który zapoczątkował lawinę wydarzeń prowadzących ostatecznie do upadku Żelaznej Kurtyny.
Tym ruchem był Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”.
Niezadowolenie społeczne narastało w Polsce od lat.
Kryzys gospodarczy, braki podstawowych produktów w sklepach, cenzura i brutalne tłumienie wszelkich przejawów wolności słowa doprowadzały obywateli na skraj wytrzymałości.
Punktem zwrotnym okazał się sierpień 1980 roku.
W Stoczni Gdańskiej wybuchł masowy strajk, zainicjowany m.in. w obronie zwolnionej z pracy suwnicowej, Anny Walentynowicz.
Na czele strajku stanął charyzmatyczny elektryk, Lech Wałęsa.
Robotnicy sformułowali słynne 21 postulatów, z których najważniejszym było żądanie zgody na utworzenie wolnych, niezależnych od władzy komunistycznej związków zawodowych.
Władza, obawiając się rozlewu krwi i ogólnonarodowego buntu, ustąpiła.
31 sierpnia 1980 roku podpisano porozumienia sierpniowe, co było wydarzeniem bez precedensu w całym bloku wschodnim.
Powstała „Solidarność” – ruch, który wkrótce zjednoczył oszałamiającą liczbę 10 milionów Polaków.
Byli to robotnicy, intelektualiści, nauczyciele i studenci.
„Solidarność” przestała być tylko związkiem zawodowym, stając się ogromnym ruchem obrony praw człowieka i godności obywatelskiej, mocno wspieranym moralnie przez polskiego papieża, Jana Pawła II.
Komuniści nie zamierzali jednak oddać władzy.
13 grudnia 1981 roku generał Wojciech Jaruzelski wprowadził w Polsce stan wojenny.
Na ulice wyjechały czołgi, „Solidarność” została zdelegalizowana, a tysiące jej działaczy, w tym Lech Wałęsa, zostało aresztowanych i internowanych.
Rozpoczęły się brutalne represje, a nadzieja na wolność wydawała się zdławiona.
Jednak duch oporu przetrwał w podziemiu.
Pod koniec lat 80., z powodu całkowitego załamania gospodarki i zmian politycznych w ZSRR (pierestrojka Gorbaczowa), polskie władze komunistyczne zmuszone były podjąć negocjacje z opozycją.
Na początku 1989 roku odbyły się historyczne obrady Okrągłego Stołu, które doprowadziły do pierwszych częściowo wolnych wyborów 4 czerwca 1989 roku.
Opozycja zrzeszona wokół „Solidarności” odniosła w nich miażdżące zwycięstwo, co doprowadziło do powołania pierwszego niekomunistycznego premiera, Tadeusza Mazowieckiego.
Efekt domina został uruchomiony – wkrótce potem upadł Mur Berliński, a komunistyczne rządy w sąsiednich państwach zaczęły się załamywać.

Did you get it?

6 quick questions · no grades, just a check

  1. 1. Where was Solidarity born?

  2. 2. Where did the mass strike of August 1980 break out?

  3. 3. Who became the leader of the strike?

  4. 4. What happened on 13 December 1981?

  5. 5. What did the Round Table talks lead to in 1989?

  6. 6. What followed Solidarity's election success?

Too hard? Pick an easier text in the Polish texts. Understanding most of a text without translations is the goal — struggling through is not.

Enjoying this? Keep reading with the Polish course